ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਦੀ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਵੱਲੋਂ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੇਟ ਡਿਗਰੀ ਦੇਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ
ਪਟਿਆਲਾ, 28 ਦਸੰਬਰ (ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਪੱਤਰਕਾਰ) : ਅੱਜ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਪਟਿਆਲਾ ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਪੰਜਾਬੀ ਸਪੂਤ ਸ੍ਰੀ ਇੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਗੁਜਰਾਲ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਿੰਡੀਕੇਟ ਨੇ ਡਾ. ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਹੋਈ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿਚ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੇ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਵਰਸ਼ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਇੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਗੁਜਰਾਲ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਉਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਤੀਖਣ ਬੁਧੀਜੀਵੀ, ਦੂਰ ਅੰਦੇਸ਼ ਨੀਤੀਵੇਤਾ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੇ ਮਾਲਿਕ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਡਗੁਣਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਿਆਸਤ ਦੇ ਅਖਾੜੇ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਵਿਰੋਧੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜਾਂ ਬਾਹਰ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਬਹਿਸ ਛਿੜੀ ਤੇ ਕੁੜੱਤਣ ਦੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਪੁੱਜ ਗਈ ਤਾਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਜਰਾਲ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਹਿਜ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਰਹੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਹਿਣ ਸ਼ੀਲਤਾ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸਦਭਾਵਨਾ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਕਾਇਮ ਰਿਹਾ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਬਣੀ ਚਲੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਹਿਜਤਾ, ਸੁਹਿਰਦਤਾ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ 'ਸਗਲ ਸੰਗਿ ਹਮ ਕੋ ਬਨਆਈ' ਦੇ ਗੁਣ ਸ੍ਰੀ ਗੁਜਰਾਲ ਹੁਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਰਸੇ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ ਪਿਤਾ ਪਾਸੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ।ਸ੍ਰੀ ਇੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਗੁਜਰਾਲ ਦਾ ਜਨਮ 4 ਦਸੰਬਰ 1919 ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਸ੍ਰੀ ਅਵਤਾਰ ਨਰਾਇਣ ਗੁਜਰਾਲ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਪੁਸ਼ਪਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਘਰ ਜੇਹਲਮ ਸ਼ਹਿਰ (ਅਣਵੰਡੇ ਪੰਜਾਬ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ । ਸ੍ਰੀ ਗੁਜਰਾਲ ਨੇ ਬੀ.ਕਾਮ, ਐਮ.ਏ.ਪੀ.ਐਚ.ਡੀ. ਅਤੇ ਡੀ ਲਿਟ: (ਆਨਰਜ਼ ਕਾਜਾ) ਤੱਕ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਜਰਾਲ ਹੁਰਾਂ ਦੀ ਜਨਮ ਭੂਮੀ ਜੇਹਲਮ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਉਪਜਾਊ ਸਰਜ਼ਮੀਨ ਵਾਲਾ ਖਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਥੋਂ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਿਲਕ ਸ਼ਾਹਗਾਹ ਇਸਦੇ ਨਾਲੋਂ ਲੰਘਦੀ ਸੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਵਪਾਰਕ ਕੇਂਦਰ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸਦੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟੈਕਸਿਲਾ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਦਿਆਲਾ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਸਥਾਪਤ ਸੀ। ਇਥੋਂ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਬੜੇ ਬਹਾਦਰ ਤੇ ਜਾਂਬਾਜ਼ ਲੋਕ ਸਨ। ਜਦੋਂ 324 ਬੀ.ਸੀ. ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਸੁਫ਼ਨਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਸਿਕੰਦਰ ਏ ਆਜ਼ਮ ਨੇ ਭਾਰਤ ਵਰਸ਼ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਜੇਹਲਮ ਦੇ ਬਹਾਦਰ ਸਪੂਤਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਪੋਰਸ ਸਭਰਵਾਲ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਡੱਟ ਕੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਸ਼ੀਲ ਮਿਹਨਤੀ ਸੁਭਾਅ ਕਰਕੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਇਸ ਦਾ ਨਾਂ ਰੋਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਇੰਦਰਕੁਮਾਰ ਗੁਜਰਾਲ 21 ਅਪ੍ਰੈਲ 1997 ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ 13ਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣੇ ਸਨ। ਵਰਤਮਾਨ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ, ਵੀ ਜੇਹਲਮ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਜੰਮਪਲ ਹਨ। 1931 ਈ. ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਜਰਾਲ 11 ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ ਉਦੋਂ ਅਜ਼ਾਦੀ ਸੰਗਰਾਮ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਹੋਏ, ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਤਸ਼ੱਦਦ ਵੀ ਝਲਣਾ ਪਿਆ ਸੀ। 1942 ਵਿਚ ਜਦ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰਤ ਛੋੜੋ ਲਹਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਉਸ ਵਿਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ ਕਾਰਣ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1947 ਈ. ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਅਜ਼ਾਦ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਰ ਜੇਹਲਮ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਆ ਗਿਆ। ਇਥੇ ਆ ਕੇ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਸਰਗਰਮ ਰਹੇ। ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਸਮੇਂ ਸ੍ਰੀ ਇੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਗੁਜਰਾਲ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸੂਚਨਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਮੰਤਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਜੂਨ, 1975 ਨੂੰ ਇਲਾਹਾਬਾਦ ਹਾਈਕੋਰਟ ਨੇ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚੋਣ ਜਿੱਤਣ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਕਾਰਨ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਮੈਂਬਰੀ ਤੋਂ ਨਾਹਿਲ ਕਰਾਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ 'ਤੇ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਆਪਣੀ ਕੁਰਸੀ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਭਾਰਤ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਹਕੂਕ ਮਨਸੂਖ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂ ੰਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਨੇਤਾ ਸ੍ਰੀ ਜੈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਰਾਇਣ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਲੋਕ ਲਾਮਬੰਦ ਹੋ ਕੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਲਹਿਰ ਚਲਾਈ। ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤਕਰੀਬਨ ਇਕ ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਡੱਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਸਿੱਖ ਤੇ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਗਾਂਧੀਵਾਦੀ ਨੇਤਾ ਜੈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨਰਾਇਣ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਆਪਣਾ ਬਲੀਦਾਨ ਦੇਣਾ ਪਿਆ। ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਇੰਦਰਾ ਗਾਂਧੀ ਲੋਕ ਲਹਿਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕੀ। ਉਸ ਨੇ ਚੋਣਾਂ ਕਰਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 1977 ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਕਾਂਗਰਸ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਰ ਗਈ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਸ੍ਰੀ ਇੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਗੁਜਰਾਲ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸੋਵੀਅਤ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਦੂਤ ਬਣਾ ਕੇ ਮਾਸਕੋ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। 1989 ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਜਰਾਲ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਜਲੰਧਰ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਲਈ ਚੋਣ ਲੜੀ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਪੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਵਿਚ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਏ ਗਏ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਸ੍ਰੀਨਗਰ ਕਸ਼ਮੀਰ ਵਿਚ ਰੂਬੀਆ ਸਈਦ ਨੂੰ ਉਥੋਂ ਦੇ ਖਾੜਕੂਆਂ ਨੇ ਅਗਵਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਸ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂ ੰਸੁਲਝਾਉਣ ਲਈ ਸ੍ਰੀ ਗੁਜਰਾਲ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਲਫ ਵਾਰ ਇਰਾਨ ਦੀ ਜੰਗ ਛਿੜ ਗਈ ਭਾਰਤ ਵੱਲੋਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਜਰਾਲ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਵਸੀਲੇ ਵਰਤੇ। 1992ਵਿਚ ਮੱਧਕਾਲੀਨ ਚੋਣਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸ੍ਰੀ ਗੁਜਰਾਲ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਪਟਨਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਿੱਤ ਮੰਤਰੀ ਯਸ਼ਵੰਤ ਸਿਨਹਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਚੋਣ ਲੜੀ। ਪਰ ਚੋਣ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਬੇਕਾਇਦਗੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਕਾਰਣ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੇ ਚੋਣਾਂ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਸ੍ਰੀ ਇੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਗੁਜਰਾਲ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਣਾਏ ਗਏ ਅਤੇ ਜਨਤਾ ਦਲ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨੇਤਾ ਰਹੇ। 1996 ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਦੇਵਗੌੜਾ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਅਧੀਨ ਸਾਂਝੇ ਮੋਰਚੇ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣੀ ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਜਰਾਲ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਦੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕ 'ਗੁਜਰਾਲ ਤਜਵੀਜ਼' ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਗੁਆਂਢੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੇ ਸਬੰਧ ਕਿਵੇਂ ਰੱਖੇ ਜਾਣ ਬਾਰੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਪਾਰਲੀਮਾਨੀ ਮਾਮਲੇ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਇਸ ਪਿੱਛੋਂ ਸੂਚਨਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਰਨ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਕਾਰਜਭਾਰ ਵੀ ਸੌਂਪਿਆ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਦੇਵੇਗੌੜਾ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਮਿਲਗੋਭਾ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਨਾ ਹੁੰਦੀ ਵੇਖ ਕੇ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸ੍ਰੀ ਸਾਂਝੇ ਮੋਰਚੇ ਵਾਲਿਆਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਪਦ ਲਈ ਸ੍ਰੀ ਗੁਜਰਾਲ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਕਰ ਲਈ ਤਾਂ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਵੀ ਬਾਹਰ ਰਹਿ ਕੇ ਹਮਾਇਤ ਕਰਕੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਜਰਾਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 21 ਅਪ੍ਰੈਲ 1997 ਨੂ ੰਸ੍ਰੀ ਇੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਗੁਜਰਾਲ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ 13ਵੇਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਕਾਰਜ ਭਾਰ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ। ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਪਿੱਛੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਜਨਤਾ ਦਲ ਵੱਲੋਂ ਗੰਭੀਰ ਖਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਜਰਾਲ ਨੇ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰਦਿਆਂ ਹਵਾ ਦਾ ਰੁਖ ਵੇਖ ਮਧਕਾਲੀ ਚੋਣਾਂ ਕਰਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ 28 ਨਵੰਬਰ 1997 ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਅਸਤੀਫਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਰਵਰੀ ਮਾਰਚ,1998ਨੂੰ ਗੁਜਰਾਲ ਨੇ ਜਲੰਧਰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕੇ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਹਮਾਇਤ ਨਾਲ ਕਾਂਗਰਸੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸ. ਓਮਰਾਓ ਸਿੰਘ ਮੁਕਾਬਲੇ ਚੋਣ ਲੜੀ। ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਹਾਰ ਗਈ ਸ੍ਰੀ ਗੁਜਰਾਲ ਸਾਂਝੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਜਿੱਤ ਗਏ। 1999 ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਇੰਦਰ ਕੁਮਾਰ ਗੁਜਰਾਲ ਸਰਗਰਮ ਸਿਆਸਤ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਗਏ। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵੇਹਲਾ ਸਮਾਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਪੜ੍ਹਨ ਅਤੇ ਉਰਦੂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਇਰੀ ਦੇ ਬੈਂਤ ਲਿਖਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਰਦੂ ਜ਼ੁਬਾਨ ਦੀ ਮੁਹਾਰਤ 'ਤੇ ਪਕੜ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਜਰਾਲ ਪੰਜਾਬ, ਪੰਜਾਬੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀਅਤ ਦੇ ਬੜੇ ਸ਼ੌਦਾਈ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਸ਼ੁਭਚਿੰਤਕ ਹੋਣ ਨਾਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਤੇ ਅਮਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ